Konfederacja od kilku lat buduje swój polityczny sukces przede wszystkim wśród młodych mężczyzn. TikTok, YouTube, memy, antysystemowe hasła i agresywny marketing internetowy sprawiły, że ugrupowanie Sławomira Mentzena stało się dla wielu symbolem „buntu przeciw systemowi”. Problem w tym, że im głębiej analizuje się mechanizmy stojące za popularnością współczesnej populistycznej prawicy, tym bardziej widać, że nie chodzi o żaden intelektualny bunt. Chodzi o emocje, frustrację i uproszczenia.
I właśnie dlatego osoby bardziej analityczne oraz nastawione na krytyczne myślenie często odrzucają politykę Konfederacji. Poniżej tłumaczę, dlaczego inteligentni mężczyźni coraz częściej mówią partii Mentzena „nie”, mimo że jej przekaz dominuje w mediach społecznościowych.
Konfederacja sprzedaje prosty świat dla sfrustrowanych ludzi
Współczesny świat jest skomplikowany. Kryzys mieszkaniowy, inflacja, samotność młodych mężczyzn, wojny kulturowe, zmieniający się rynek pracy, sztuczna inteligencja, globalizacja i media społecznościowe sprawiają, że wiele osób zwyczajnie czuje się zagubionych. Konfederacja daje im bardzo prostą odpowiedź.
Nie musisz analizować ekonomii. Nie musisz rozumieć geopolityki. Nie musisz czytać raportów i danych. Wystarczy uwierzyć, że winna jest Unia Europejska, „lewacy”, eksperci, podatki, elity i cały system. To przekaz bardzo wygodny psychologicznie. Świat przestaje być skomplikowany. Pojawia się prosty wróg i proste rozwiązania. Tylko że rzeczywistość tak nie działa.
Inteligentni ludzie gorzej znoszą proste odpowiedzi
Psychologowie od dekad badają zależność między poglądami politycznymi a tzw. otwartością poznawczą. To cecha związana z ciekawością świata, tolerowaniem niepewności i zdolnością do funkcjonowania w złożonych sytuacjach. Osoby bardziej analityczne częściej zmieniają zdanie pod wpływem danych, lepiej tolerują skomplikowane odpowiedzi, są bardziej odporne na populizm, rzadziej myślą w kategoriach „my kontra oni” i częściej ufają nauce oraz ekspertom.
I właśnie dlatego radykalne ugrupowania populistyczne, takie jak Konfederacja, mają problem z przyciąganiem ludzi nastawionych na krytyczne myślenie. Bo populizm działa głównie na emocjach, a nie na argumentach.
Mentzen doskonale rozumie internetowy algorytm
Sławomir Mentzen nie zbudował swojej popularności dzięki wielkim analizom gospodarczym. Zbudował ją dzięki temu, że perfekcyjnie zrozumiał współczesny internet. Krótki filmik działa lepiej niż książka. Mocny slogan działa lepiej niż raport ekonomiczny. Memy działają lepiej niż debata ekspertów.
Dlatego polityka Konfederacji idealnie odnajduje się w świecie TikToka. Problem polega na tym, że polityka oparta na viralowych hasłach niemal zawsze upraszcza rzeczywistość do poziomu internetowego komentarza, a kraju nie da się prowadzić w rytmie 30-sekundowych klipów.
Antyintelektualizm stał się częścią nowej prawicy
To nie przypadek, że środowiska związane z Konfederacją regularnie wyśmiewają ekspertów, atakują naukowców, podważają dane, promują influencerów zamiast specjalistów i sprowadzają debatę do emocjonalnych memów. Ekspert komplikuje świat. Populista upraszcza świat. I właśnie dlatego ekspert jest zagrożeniem dla populizmu.
Bo gdy zaczynasz naprawdę analizować gospodarkę, podatki czy funkcjonowanie państwa, okazuje się, że większość prostych sloganów Konfederacji nie wytrzymuje zderzenia z rzeczywistością. Postulat 3x15 procent, likwidacja ZUS, wyjście z Unii Europejskiej czy magiczne cięcia wydatków publicznych brzmią dobrze na TikToku, ale w realnej polityce gospodarczej oznaczają katastrofę dla milionów ludzi.
Dlaczego młodzi mężczyźni są podatni na przekaz Konfederacji?
Bo współczesny internet świetnie monetyzuje frustrację. Młodzi mężczyźni coraz częściej czują się samotni, mają problemy ekonomiczne, nie wierzą w przyszłość, mają poczucie utraty kontroli i szukają prostych odpowiedzi na trudne problemy. Konfederacja daje im emocjonalny wentyl bezpieczeństwa.
„To nie twoja wina. System cię oszukał”. I właśnie dlatego ten przekaz działa tak skutecznie. Nie dlatego, że jest najbardziej logiczny. Dlatego, że jest najbardziej emocjonalnie satysfakcjonujący.
Problem zaczyna się wtedy, gdy emocje zastępują myślenie
Największy paradoks tej całej sceny politycznej? Środowiska prawicowe uwielbiają mówić o „samodzielnym myśleniu”, a jednocześnie bardzo często funkcjonują w zamkniętych internetowych bańkach informacyjnych. Te same profile. Te same slogany. Te same narracje. Te same memy. Te same teorie spiskowe.
To nie jest intelektualna niezależność. To po prostu inna wersja politycznego plemienia, tyle że ubrana w marynarkę „wolnościowca”. Inteligentny mężczyzna szybko zauważa, że bycie „antysystemowym” w identyczny sposób co milion innych ludzi w sieci to nie żaden bunt, tylko podążanie za algorytmem.
Inteligentni ludzie częściej odrzucają politykę opartą na gniewie
Osoby bardziej analityczne zwykle szybciej zauważają, że świat nie jest czarno-biały, gospodarka nie działa jak TikTokowy slogan, migracja to skomplikowany problem, państwo nie może istnieć bez podatków, eksperci są potrzebni, a nauka opiera się na danych, a nie emocjach.
I właśnie dlatego populistyczne partie, w tym Konfederacja, często przegrywają wśród ludzi bardziej nastawionych na analizę niż polityczny gniew. Im wyższe wykształcenie i im większa zdolność do krytycznej oceny informacji, tym mniejsza skłonność do kupowania prostych narracji typu „winni są wszyscy poza nami”.
Dlaczego inteligentni mężczyźni nie głosują na Konfederację - podsumowanie
Konfederacja nie zdobyła popularności dlatego, że stworzyła najbardziej dopracowaną wizję państwa. Zdobyła popularność dlatego, że współczesny internet premiuje emocje, frustrację i proste odpowiedzi. A gdy świat staje się coraz bardziej skomplikowany, wielu ludzi nie chce go rozumieć. Chce dostać prosty slogan, prostego wroga i prostą historię.
I może właśnie dlatego najbardziej radykalna prawica tak bardzo boi się krytycznego myślenia. Bo człowiek, który naprawdę zaczyna analizować rzeczywistość, bardzo szybko przestaje wierzyć, że wszystkie problemy świata można wyjaśnić jednym TikTokiem Sławomira Mentzena. Inteligentni mężczyźni nie głosują na Konfederację nie dlatego, że są „lewakami”, tylko dlatego, że potrafią odróżnić chwytliwy slogan od realnego programu.
Interesuje Cię uczciwa polityka oparta na danych, a nie na populizmie? Sprawdź też: 100 afer rządów PiS
